Arpa nedir?
Arpa taneleri uzunca ve açık renklidir; tarlada başak oluşturan bir bitkiden elde edilir. Mutfak için satılan arpanın dış kavuzu ayrılmış olmalıdır. Kabuğu giderilmiş arpa ile daha ileri derecede aşındırılan inci arpa aynı işlemden geçmez. İnci arpa daha çabuk yumuşayabilir, ancak dış katmanlarının daha fazlası alınmıştır.
Pişmiş arpanın tadı hafifçe fındıksı, dokusu pirince göre daha çiğnenebilirdir. Çorbanın suyuna gövde kazandırabilir; mantar, kök sebzeler ve et suyuyla uyum sağlar. Pilav olarak hazırlanırken bütün sıvıyı çekmesi beklenebileceği gibi bol suda pişirilip süzülerek salatada da kullanılabilir. Hangi yöntemin uygun olduğu ürünün işlenme derecesine bağlıdır.
Arpanın bir başka kullanım alanı malttır. Kontrollü çimlendirme ve kurutma işlemleriyle hazırlanan malt, sıradan pişmiş arpayla aynı ürün değildir. Malt unu ve malt özütünün tat, enzim etkinliği ve kullanım amacı ayrıca değişebilir. Kahverengi görünüşlü her tahıl ürününü tam arpa saymak da doğru olmaz.
Arpa nişasta, protein ve lif içerir; beta-glukan arpanın lif bileşenlerinden biridir. Ancak arpa gluten içeren bir tahıldır. Arpa şehriyesi ise adına rağmen çoğunlukla buğdaydan yapılan, biçimi arpayı andıran bir makarnadır. Bu iki ürünü tarifte birbirinin yerine koymak pişirme süresini ve sonucu değiştirir.
Kısa profil
- Besin grubu: Tahıllar
- Kaynak tipi: Bitkisel kaynak
Arpa ile yapılan yemekler ve tarifler
Arpa ile Yapılan Yemekler ve Tarifler
- Arpa çorbası
- Mantarlı arpa çorbası
- Sebzeli arpa çorbası
- Arpa pilavı
- Mantarlı arpa pilavı
- Arpa salatası
- Yoğurtlu arpa salatası
- Arpalı sebze güveci
- Arpa lapası
- Arpalı tavuk çorbası
Yaşam, üretim ve çeşitler
Doğal Yaşam Alanı
Arpa, serin mevsime uyumlu bir tarla bitkisidir. Yazlık ve kışlık üretim biçimleri vardır; çeşidin iklime ve yağış düzenine uygunluğu önemlidir.
Yetiştirildiği / Üretildiği Bölgeler
Türkiyenin tarım havzası ürün deseninde İç Anadolu başta olmak üzere farklı havzalarda arpa bulunur.
- Türkiye / İç Anadolu
Başlıca Üretim Bölgeleri / Ülkeleri
Bu bölümde Türkiyedeki yetiştiricilik bilgisi esas alınmıştır; dünya üretim sıralaması verilmez.
- Türkiye
Türler / Çeşitler
Başaktaki sıra sayısı botanik-tarımsal bir ayrımdır; inci arpa ise çeşit değil işlenmiş ürün biçimidir.
- İki sıralı arpa
- Altı sıralı arpa
- Kavuzsuz arpa
Tüketim notları
Gıda olarak satışa sunulmuş arpayı ayıklayıp yıkayın. Paket üzerinde ön ıslatma veya pişirme bilgisi varsa ürünün türüne göre uygulayın; bütün taneyle inci arpa aynı sürede pişmeyebilir. Çorba koyulaştıkça sıvıyı küçük eklemelerle ayarlayın.
Kuru arpayı nemden uzak, kapalı kapta tutun. Pişmiş tahılı uzun süre oda sıcaklığında bırakmayıp soğutarak buzdolabına kaldırın. Salatada kullanacaksanız pişirme sonrasında taneleri ezmeden soğutmak daha belirgin bir doku verir.
Sık sorulan sorular
Arpa şehriyesi arpadan mı yapılır?
Çoğunlukla buğday irmiğinden yapılan bir makarnadır. İçindekiler bilgisi ürünün gerçek hammaddesini gösterir.
İnci arpa tam tahıl mı?
Dış katmanlarının bir bölümü aşındırıldığı için bütün katmanları korunmuş tam tahılla aynı kabul edilmez.
Vitaminler ve diğer besin öğeleri
- Krom Mineral
- Prebiyotikler Diğer bileşen
- İnülin Diğer bileşen
- FOS (Fruktooligosakkaritler) Diğer bileşen
Arpa ile ilgili takviye rehberleri
Kaynaklar
- Tarım havzaları ürün deseni
- FoodData Central · USDA
- Dietary Guidelines for Americans · U.S. Department of Agriculture and U.S. Department of Health and Human Services