Kolajen çoğu zaman cilt ürünleriyle anılsa da vücutta çok daha geniş bir yere sahiptir. Tendonların dayanıklılığında, kemiklerin yapısında ve kıkırdak dokusunda bulunan bir protein ailesidir. Mutfakta ise uzun süre pişen bağ dokulu etler ve jelatin üzerinden karşımıza çıkar.
Kolajen ürünlerinde “Tip 1”, “marine” ve “hidrolize” gibi ifadeler yan yana görülebilir. Bunlar aynı soruya cevap vermez: biri proteinin tipini, biri kaynağını, diğeri işlenme biçimini anlatır.
Kolajen vücutta nerede bulunur?
Kolajen, dokulara yapı ve dayanıklılık kazandıran proteinlerdendir. Cilt, kemik, tendon ve bağlarda bulunur; farklı tipleri farklı dokularda yoğunlaşır. Vücut kolajeni amino asitlerden üretir. Bu üretimde C vitamini ve bakır gibi besin öğeleri de görev alır.
Tip 1, Tip 2 ve Tip 3
Tip 1 cilt, kemik ve tendonlarda; Tip 2 kıkırdakta; Tip 3 ise damarlar ve çeşitli organların bağ dokusunda bulunur. Tip numarası bir kalite sıralaması değildir. Ayrıca bir ürünün belirli kolajen tipinden üretilmesi, yenildiğinde doğrudan o dokuya gideceğini göstermez.
Hidrolize kolajen ve peptitler
Hidroliz, kolajen proteininin daha küçük parçalara ayrılmasıdır. Ortaya çıkan parçalar peptit olarak adlandırılır. Bu nedenle ürünlerde “kolajen peptitleri” ve “hidrolize kolajen” ifadeleri sıkça aynı ürün grubunu anlatır. Kolajenin büyük yapısı ile sindirimde oluşan küçük parçalar birbirinden farklıdır.
Jelatin ve kemik suyu
Jelatin kolajenden elde edilir ve mutfakta kıvam vermek için kullanılır. Kemik suyu da kolajen içeren hayvansal dokuların pişirilmesiyle hazırlanabilir; ancak her tencerenin içeriği aynı değildir. Kullanılan parçalar ve hazırlama yöntemi değiştiği için kemik suyunu standart miktarda kolajen sağlayan bir ürün gibi düşünmemek gerekir.
Balık kolajeni ile sığır kolajeni
Balık kolajeni balık derisi ve pulları gibi, sığır kolajeni ise deri ve kemik gibi hammaddelerden elde edilebilir. Kaynak seçimi beslenme tercihleri ve alerjiler açısından önem taşır. “Marine” sözcüğü tek başına ürünün herkes için daha etkili olduğunu kanıtlamaz.
Kolajen içeren besin ile üretime katkı sağlayan besin
Hayvansal bağ dokusu kolajen içerir; portakal veya biber ise kolajen içermez. Bu yiyeceklerdeki C vitamini vücudun kolajen üretiminde kullanılır. Bir besinin doğrudan kolajen sağlamasıyla üretimde görev alan maddeleri sağlaması farklıdır. Çeşitli beslenme bu ikinci tarafı da kapsar.
Kolajen çalışmalarını nasıl okumalı?
Cilt ve eklem üzerine araştırmalarda umut veren sonuçlar olsa da çalışmaların ürünleri, süreleri ve katılımcıları farklıdır; bazılarında sektör finansmanı bulunur. Bir ürüne ait sonucu bütün kolajenlere genellemek güçtür. Kaynak, ürün biçimi ve çalışmanın neyi ölçtüğü birlikte okunmalıdır.