Probiyotikler nedir?
Probiyotikler, yeterli miktarda alındığında belirli koşullarda yararlı etkiler gösterebilen canlı mikroorganizmalardır. Lactobacillus ve Bifidobacterium grupları probiyotik ürünlerde sık görülür. Saccharomyces boulardii ise bakteri değil, probiyotik amaçlı kullanılan maya kökenli bir mikroorganizmadır. Fermente besinlerle probiyotik takviyeler aynı şey değildir. Ürünlerde canlı mikroorganizma miktarı CFU ile ifade edilebilir; ancak evrensel tek bir CFU önerisi yoktur ve etkiler suşa göre değişebilir.
Vücuttaki görevleri
- Canlı mikroorganizmalar içerir ve tür/suş düzeyinde değerlendirilir.
- Lactobacillus, Bifidobacterium ve Saccharomyces boulardii gibi farklı grupları kapsayabilir.
- Fermente gıdalar ve probiyotik takviyeler aynı şekilde değerlendirilmemelidir.
- CFU bilgisi ürün etiketinde canlı mikroorganizma miktarını ifade edebilir.
Formları / çeşitleri
- Probiyotikler: Besinlerde, bileşen olarak veya takviye formüllerinde yer alabilir.
Doğal kaynakları
- Canlı aktif kültürlü yoğurt
- Yoğurt
- Süzme yoğurt
- Kefir
- Ayran
- Fermente süt ürünleri
- Probiyotik eklenmiş süt ürünleri
- Canlı kültürlü peynirler
- Olgunlaştırılmış peynirler
- Labne
- Ekşi krema
- Lahana turşusu
- Fermente turşular
- Sirke ile değil salamura ile fermente edilmiş turşular
- Kimchi
- Fermente sebzeler
- Kombucha
- Miso
- Tempeh
- Natto
- Fermente soya ürünleri
- Boza
- Tarhana
- Ekşi mayalı ürünler
- Çiğ filtre edilmemiş elma sirkesi
- Probiyotik eklenmiş içecekler
- Probiyotik eklenmiş smoothieler
- Probiyotik eklenmiş kahvaltılık gevrekler
- Probiyotik eklenmiş beslenme barları
- Probiyotik kapsüller
- Probiyotik tozlar
- Probiyotik damlalar
- Çoklu suş probiyotik formülleri
- Tek suş probiyotik ürünleri
Takviye formları
- Tablet
- Kapsül
Dikkat edilmesi gerekenler
- Etkiler kişiden kişiye ve kullanılan tür/suşa göre değişebilir; ciddi hastalık, bağışıklık baskılanması, gebelik, emzirme, çocukluk dönemi veya kronik hastalık durumlarında sağlık profesyoneline danışılmalıdır.
- Her fermente gıda probiyotik kabul edilmez; mikroorganizma tanımı ve bilimsel değerlendirme önemlidir.
Kaynaklar
- Probiotics Fact Sheet · NIH Office of Dietary Supplements
- Probiotics and Prebiotics · ISAPP
- Probiotics and prebiotics · World Gastroenterology Organisation