Alabalık nedir?
Alabalık denildiğinde tek bir görünüş veya tek bir tür anlaşılmamalıdır. Türkiye’de satışta sık görülen gökkuşağı alabalığının gövdesi uzundur; yan tarafında pembemsi bir şerit ve üzerinde küçük koyu benekler bulunabilir. Eti beyaza yakın, pembe veya daha koyu tonlarda olabilir. Etin rengi beslenmeyle de ilişkilidir; tek başına tazelik ya da yabani olma göstergesi değildir.
Mutfakta alabalığın belirgin özelliği, pişince katmanlar halinde ayrılan yumuşak etidir. Küçük balıklar çoğunlukla bütün pişirilirken büyük olanlar filetoya ayrılabilir. İnce derisi tavada kızarabilir; balığı fazla çevirmek ise eti parçalayabilir. Limon, dereotu ve hafif otlar balığın tadını bastırmadan eşlik eder.
Gökkuşağı alabalığı serin ve oksijence zengin sularda yetiştirilebilir. Akarsu tipi havuzlar ile uygun su koşullarındaki kafes sistemleri farklı üretim biçimleridir. Bir balığın yetiştiricilik ürünü olması, otomatik olarak deniz balığı ya da tatlı su balığı diye yalnız tek üretim ortamıyla sınırlandırılmasını gerektirmez. Satış bilgisinde tür ve üretim yeri birlikte okunabilir.
Alabalık protein sağlayan bir hayvansal besindir. Yağ miktarı balığın büyüklüğüne, beslenmesine ve üretim koşullarına göre değişebilir. Taze balık, tütsülenmiş alabalık ve tuzlu bir balık ezmesi mutfakta aynı malzeme gibi kullanılmaz; işleme biçimi hem lezzeti hem de tuz miktarını değiştirir.
Kısa profil
- Besin grubu: Balık ve Deniz Ürünleri
- Kaynak tipi: Hayvansal kaynak
Alabalık ile yapılan yemekler ve tarifler
Yaşam, üretim ve çeşitler
Doğal Yaşam Alanı
Gökkuşağı alabalığının doğal yayılışı Kuzey Pasifik havzasıyla ilişkilidir. Yetiştiricilikte suyun serinliği, oksijeni ve temizliği belirleyicidir. Türkiyedeki yerli alabalıklar gökkuşağı alabalığıyla aynı tür değildir.
Yetiştirildiği / Üretildiği Bölgeler
FAO, Türkiyeyi gökkuşağı alabalığı yetiştiriciliği yapılan ülkeler arasında ele alır. Üretim alanları su kaynağına bağlıdır; bütün alabalıkların aynı havzada yetiştiği düşünülmemelidir.
- Türkiye / İç su yetiştiricilik alanları
Başlıca Üretim Bölgeleri / Ülkeleri
FAO yetiştiricilik kaynaklarında yer alan ülke örnekleridir; güncel sıralama değildir.
- Türkiye
- İtalya
- Fransa
- İspanya
Türler / Çeşitler
Bu sayfada mutfakta alabalık adıyla karşılaşılan tür grupları ayrılır; yetiştiricilikte gökkuşağı alabalığı özellikle yaygındır.
- Gökkuşağı alabalığı
- Salmo trutta grubundaki alabalıklar
Tüketim notları
Temizlenmiş alabalığı soğuk zinciri koruyarak taşıyın ve buzdolabında tutun. Çiğ balığın temas ettiği tahta ve bıçağı pişmiş balık veya salatayla doğrudan paylaşmayın. Kılçık kontrolünü, özellikle filetoyu servis ederken de sürdürün.
Fırında bütün balığın karın boşluğuna ot ve limon koymak yeterli olabilir; çok fazla sıvı eklemek derinin kızarmasını engeller. Tavada filetoyu önce deri tarafıyla pişirmek biçimini korumayı kolaylaştırır. Balığı güvenli şekilde pişirmek için en kalın noktada gıda termometresi kullanın; FDA balık için 63 °C iç sıcaklığı belirtir.
Sık sorulan sorular
Alabalığın pembe olması somon olduğu anlamına mı gelir?
Hayır. Gökkuşağı alabalığının eti de pembe olabilir. Türü belirlemek için yalnızca et rengine bakılmaz.
Alabalık filetosu tamamen kılçıksız mı?
Fileto çıkarılması bütün küçük kılçıkların alındığını garanti etmez. Servis öncesi kontrol gerekir.
Vitaminler ve diğer besin öğeleri
- Vitamin B12 (Kobalamin) Vitamin
- Vitamin D Vitamin
- Omega-3 Omega yağ asidi
- EPA Omega yağ asidi
- DHA Omega yağ asidi
Alabalık ile ilgili takviye rehberleri
Kaynaklar
- FAO gökkuşağı alabalığı tür profili
- Avrupada alabalık yetiştiriciliği
- Balığın hazırlanması ve saklanması
- FoodData Central · USDA
- Dietary Guidelines for Americans · U.S. Department of Agriculture and U.S. Department of Health and Human Services