Gıda takviyeleri hakkında güvenilir bilgi platformuTR
TR
Hayvansal kaynak

Somon

Somon, pembe veya turuncuya çalan eti, belirgin yağlı dokusu ve fırından tavaya uzanan kullanım seçenekleriyle tanınan bir balık grubudur.

Somon nedir?

Somon adı tek bir balığı anlatmaz. Atlantik somonu ile Pasifik kökenli sockeye ve coho gibi somonlar farklı türlerdir. Tezgahtaki etin rengi, yağlılığı ve dokusu türüne göre değişebilir. Bu nedenle ürünü tanımanın en iyi yolu yalnızca rengine bakmak değil, tür ve üretim bilgisini de okumaktır.

Somon eti piştikçe dilimler halinde ayrılır. Yağ içeriği, tadının dolgun hissedilmesine ve farklı pişirme yöntemlerine uyum sağlamasına katkıda bulunur. Fileto fırında sebzelerle pişirilebilir, tavada hazırlanabilir veya piştikten sonra makarna ve salatada kullanılabilir. Kalın ve ince parçaların aynı sürede pişmeyeceğini hesaba katmak gerekir.

Somon protein ve deniz kaynaklı omega-3 yağ asitleri sağlayan yiyeceklerdendir. Ancak tür, yetiştirme veya avcılık kaynağı ve hazırlanma biçimi değiştikçe besin değerleri de değişir. Bu yüzden her somona tek bir yağ veya omega-3 değeri atamak yerine hangi ürünün karşılaştırıldığını bilmek gerekir.

Taze fileto, dondurulmuş somon, konserve ve tütsülenmiş ürünler aynı şekilde kullanılmaz. Bunlar farklı işleme ve saklama koşullarına sahiptir. Özellikle hazır ürünlerde ambalajdaki saklama ve tüketim bilgisi, taze balığa ilişkin genel alışkanlıklardan önce gelir.

Kısa profil

  • Besin grubu: Balık ve Deniz Ürünleri
  • Kaynak tipi: Hayvansal kaynak

Somon ile yapılan yemekler ve tarifler

Yaşam, üretim ve çeşitler

Doğal Yaşam Alanı

Birçok somon türü yaşamının bir bölümünü tatlı suda, bir bölümünü denizde geçirir. Atlantik somonu Kuzey Atlantik havzasıyla, sockeye ve coho gibi türler Kuzey Pasifik havzasıyla ilişkilidir. Türlere ve topluluklara göre yaşam döngüsünde farklılıklar vardır.

Türkiye ve Dünyada Üretim Bölgeleri

Şili'nin 2025 salmonid üretim kayıtlarında Los Lagos, Aysén ve Magallanes bölgeleri yer alır. Türkiye'de ise Samsun/Yakakent ve Trabzon kıyılarında Türk somonu üretimi yapılır. Türk somonu adıyla yetiştirilen gökkuşağı alabalığı, Atlantik somonuyla aynı tür değildir; bu bölgeler ürünün ticari adı açıklanarak listelenmiştir.

  • Şili / Los Lagos
  • Şili / Aysén
  • Şili / Magallanes
  • Türkiye / Samsun / Yakakent (Türk somonu)
  • Türkiye / Trabzon / Beşikdüzü (Türk somonu)
  • Türkiye / Trabzon / Arsin (Türk somonu)
  • Türkiye / Trabzon / Yomra (Türk somonu)

Üretim Yapılan Ülkeler

FAO'nun 2023 somon sektörü değerlendirmesinde Norveç, Şili ve İskoçya önemli üretim merkezleri arasında ele alınır. Türkiye de Türk somonu adıyla pazarlanan alabalık üretimiyle ayrıca gösterilmiştir; aynı türün ülkeler arası sıralaması değildir.

  • Norveç
  • Şili
  • Birleşik Krallık / İskoçya
  • Türkiye (Türk somonu)

Türler / Çeşitler

Bunlar aynı balığın renk çeşitleri değil, farklı somon türleridir. Atlantik somonu Salmo; sockeye ve coho ise Oncorhynchus cinsinde yer alır.

  • Atlantik somonu (Salmo salar)
  • Sockeye somonu (Oncorhynchus nerka)
  • Coho somonu (Oncorhynchus kisutch)

Tüketim notları

Taze balığı soğukta satılan ürünler arasından seçin. Etinde belirgin kuruma, bozulma veya rahatsız edici koku bulunan ürünleri almayın. Balığı eve getirdikten sonra buzdolabında 4 °C veya altında tutun; iki gün içinde kullanmayacaksanız dondurun. Dondurulmuş balığı buzdolabında çözdürün.

Filetonun kalınlığına uygun bir pişirme yöntemi seçin. Fırın, tava ve ızgara somon için kullanılabilir. Güvenli pişirmeyi kontrol etmek için en kalın bölümde gıda termometresiyle 63 °C ölçülmesi esas alınabilir. Renk, türler arasında değişebildiği için tek başına yeterli ölçüt değildir.

Limon, dereotu ve sebzeler somonun yanında kullanılabilir. Pişmiş parçalar makarna, pilav veya salataya eklenebilir. Çiğ ve pişmiş balık için kullanılan yüzeyleri ayırmak ve hazırlama sırasında soğuk zinciri korumak da mutfaktaki işlemin parçasıdır.

Sık sorulan sorular

Somonun hepsi aynı tür mü?

Hayır. Atlantik somonu, sockeye ve coho farklı türlerdir. Somon adı birden fazla balığı kapsar.

Somonun tek bir mevsimi var mı?

Avlanan somonda sezon türe ve bölgeye bağlıdır. Yetiştiricilik ve dondurulmuş ürünler ise satış takvimini genişletir; yıl boyu bulunması, bütün türlerin aynı zamanda avlandığı anlamına gelmez.

Dondurulmuş somon nasıl çözdürülür?

Buzdolabında çözdürmek soğuk zinciri korumaya yardımcı olur. Tezgahta uzun süre bekletmek yerine ambalajın çözündürme talimatlarını izleyin.

Türk somonu ile Atlantik somonu aynı balık mı?

Hayır. Türkiye'de Türk somonu adıyla pazarlanan ürün çoğunlukla büyütülmüş gökkuşağı alabalığıdır. Atlantik somonu ise Salmo salar türüdür. Ürünün bilimsel adı ve yetiştiricilik bilgisi ayrımı netleştirir.

Vitaminler ve diğer besin öğeleri

Somon ile ilgili takviye rehberleri

Kaynaklar